In het kortDefinitie: Je bent arbeidsongeschikt als je door ziekte, zwangerschap/bevalling of een ongeval niet meer (volledig) kunt werken.
Loondoorbetaling bij ziekte: Werkgevers zijn wettelijk verplicht om je loon gedurende de eerste 2 jaar (104 weken) bij ziekte door te betalen (Wulbz).
WIA & Restverdiencapaciteit: Na 2 jaar toetst het UWV wat je met je resterende mogelijkheden nog kunt verdienen (restverdiencapaciteit) om je arbeidsongeschiktheidspercentage te bepalen.
Ondernemers vs. Loondienst: Zelfstandigen hebben geen recht op WIA en moeten hun inkomensrisico zelf opvangen (bijvoorbeeld via een AOV of broodfonds).
Wat is arbeidsongeschiktheid?
Je bent arbeidsongeschikt wanneer je door fysieke of mentale klachten, een ongeval, zwangerschap of bevalling niet meer in staat bent om te werken zoals voorheen. Arbeidsongeschiktheid kan tijdelijk zijn, maar ook langdurig of blijvend.
Omdat arbeidsongeschiktheid leidt tot een terugval in het gezinsinkomen, heeft het een directe invloed op je leencapaciteit en het makkelijk kunnen blijven betalen van je maandelijkse hypotheeklasten.
Hoe beschermen overheidsregelingen werknemers in loondienst?
Als je in loondienst bent, ben je bij ziekte of een ongeval niet direct aangewezen op een bijstandsuitkering. De overheid heeft twee wettelijke regelingen die zorgen voor inkomensbescherming:
1. Eerste 2 jaar: Loondoorbetaling bij ziekte (Wulbz)
Wanneer je ziek wordt, is je werkgever op grond van de Wet verlenging uitbreiding loondoorbetalingsplicht bij ziekte (Wulbz) verplicht om gedurende 104 weken (2 jaar) je loon door te betalen.
In het eerste jaar ontvang je wettelijk minimaal 70% van je loon (vaak 100% op basis van je CAO).
In het tweede jaar ontvang je minimaal 70% van je loon.
2. Na 2 jaar: De WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen)
Ben je na 2 jaar nog steeds niet (volledig) hersteld? Dan vervalt de loondoorbetaling van je werkgever en komt de WIA in beeld. De WIA stimuleert werkgevers en werknemers om gedeeltelijk arbeidsongeschikten aan het werk te houden, terwijl er inkomensbescherming is voor wie echt niet meer kan werken.
Wat is restverdiencapaciteit en hoe wordt het berekend?
Om te bepalen op hoeveel WIA-uitkering je recht hebt, kijkt het UWV naar je restverdiencapaciteit. Dit is het inkomen dat je met jouw gezondheidsbeperkingen theoretisch nog kunt verdienen met gangbare arbeid.
De berekening stapsgewijs:
Laatstverdiend loon (Maatmaninkomen): Het UWV stelt vast wat je verdiende voordat je ziek werd.
Selectie functies: Een verzekeringsarts en arbeidsdeskundige selecteren passend werk op basis van jouw opleiding en ervaring.
Middelste loon bepalen: Uit de drie best passende functies wordt het middelste loon gekozen. Dit bedrag is jouw restverdiencapaciteit.
Arbeidsongeschiktheidspercentage: Het verschil tussen je oude loon en je restverdiencapaciteit bepaalt het percentage dat je arbeidsongeschikt bent.
WIA-ondergrens: Ben je minder dan 35% arbeidsongeschikt? Dan ontvang je geen WIA-uitkering. Je blijft dan in dienst of zoekt samen met je werkgever naar een gepaste oplossing.
Arbeidsongeschiktheid als zelfstandig ondernemer (ZZP)
Zelfstandige ondernemers hebben geen recht op WIA-uitkeringen of wettelijke loondoorbetaling. Als zzp'er draag je het risico van inkomensverlies bij ziekte volledig zelf.
Ondernemers kunnen dit risico opvangen via:
Een Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV).
Een Broodfonds of schenkkring (voor de eerste 2 jaar).
Eigen opgebouwd spaarvermogen of overwaarde.
Wat zijn jouw hypotheekmogelijkheden?
Bespreek jouw persoonlijke situatie vrijblijvend met mij.
Wat betekent arbeidsongeschiktheid voor jouw hypotheek?
Wanneer je een nieuwe hypotheek aanvraagt of je huidige hypotheek wilt aanpassen, kijken banken kritisch naar de risico'n van inkomensterugval.
Bij een nieuwe hypotheek aanvragen: Banken toetsen of je de maandlasten nog kunt dragen als je terugvalt in inkomen.
Bestaande hypotheek beschermen: Je kunt de inkomensterugval bij arbeidsongeschiktheid opvangen met een woonlastenverzekering of een hypotheek met
NHG (Nationale Hypotheek Garantie). NHG biedt onder voorwaarden een opvangnet wanneer je door arbeidsongeschiktheid je hypotheek niet meer kunt betalen..
Voor- en nadelen van inkomensbescherming bij arbeidsongeschiktheid
De voordelen:
Wettelijk opvangnet: In loondienst heb je de eerste 2 jaar recht op doorbetaling van je salaris.
Prikkel tot re-integratie: De WIA helpt je om met passend werk toch actief te blijven op de arbeidsmarkt.
Fiscaal aftrekbaar: Premies voor een individuele arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) of woonlastenbeschermer zijn fiscaal aftrekbaar in Box 1.
De nadelen:
Inkomensval: De WIA vergoedt nooit 100% van je oude salaris, wat kan leiden tot problemen bij het betalen van vaste woonlasten.
Geen dekking onder 35%: Bij een arbeidsongeschiktheid van minder dan 35% krijg je geen overheidssubsidie of WIA-uitkering.
Hoge AOV-premies voor zzp'ers: Zelfstandigen betalen vaak een forse maandelijkse premie voor een volwaardige AOV-dekking.
Veelgestelde vragen
-
De WGA (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten) is er voor mensen die tijdelijk of gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn. De IVA (Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten) is bedoeld voor mensen die volledig én duurzaam (zonder uitzicht op herstel) arbeidsongeschikt zijn.
-
Ja, met een woonlastenverzekering of hypotheekbeschermer kun je het inkomensgat tussen je oude salaris en de WIA opvangen, zodat je je hypotheeklasten kunt blijven voldoen.
-
De bank kijkt naar de bestendigheid van de uitkering. Een IVA-uitkering wordt als vast en bestendig gezien omdat deze levenslang is, terwijl een WGA-uitkering strenger wordt beoordeeld vanwege het tijdelijke karakter.
Verder lezen
Dit artikel is algemene informatie, geen persoonlijk advies. Je mogelijkheden hangen af van je volledige situatie en de voorwaarden van de geldverstrekker.
